26 januari 2012, De Nieuwe Liefde, Amsterdam
“Trouwen met een Turk of toch maar een BOM
[1]-moeder worden?” Die vraag stelde cabaretière, columniste en zelfbenoemde protestmoslima Funda Müjde zich tijdens de opening van de derde avond in de serie ‘Over de Islam gesproken: De avond van…’ Donderdag 26 januari 2012 stond in het teken van man-vrouw verhoudingen binnen de Islam.
De positie van de vrouw binnen de Islam is een veel besproken en controversieel onderwerp in de Islamitische wereld èn daarbuiten. Deze avond van de Moslima(n) stelde het thema centraal en liet vanuit diverse invalshoeken verschillende visies de revue passeren.
Cabaretière Müjde gaf in een persoonlijk en ontwapend relaas aan hoe zij van BOM moeder tot zelfstandige (getrouwde) vrouw en moeder van 2 kinderen is gekomen. Turkse traditie en het gevoel ouders en familie tevreden te willen stemmen, maakten dat Funda op jongere leeftijd met een Turkse man trouwde. Na een scheiding, koos Funda haar eigen weg en is inmiddels gelukkig getrouwd met een ‘Hollandse’ man. En dat is fijn, aldus Funda, want Hollandse mannen kennen geen schaamte als het gaat om het helpen of ondersteunen van je echtgenote in het openbaar! “Kijk, als ik nu aan mijn man vraag om een glas water, dan krijg ik dat onmiddellijk. Daar hoef ik bij een Turkse man niet mee aan te komen. Dat is zijn eer te na,” aldus Funda. Het humoristische betoog van Funda is uiteraard overdreven en geen gehele realistische schets van de werkelijkheid, maar met haar vraag aan de vrouwen in de zaal of zij zouden kiezen voor Fatima, getrouwd met gastarbeider en een hard leven levend, of prinses Maxima, levend in een gouden kooi, was er maar 1 dame in het publiek die koos voor Fatima. Kortom, het leven van de gemiddelde Moslima in Nederland (vrouw of dochter van gastarbeider) wordt niet benijd.
De trailer van de film ‘
The light in her eyes’ waarover we bij Generation Halal al eerder berichtten, laat zien dat vrouwen in de Arabische wereld nog een lange weg te gaan hebben. Een nieuwe jonge generatie vrouwen laat zich niet langer beteugelen door zogenaamd Islamitische voorschriften die diep geworteld zijn in de Syrische, Islamitische cultuur, en proberen taboes rondom macht, man- vrouwverhoudingen en genderpatronen te doorbreken. In februari is deze documentaire film (wederom) te zien in Nederland.
Sahar Noor, promovenda aan de Radboud Universiteit Nijmegen, doet onderzoek naar hoe Moslima’s in Nederland en België kijken naar het genderdiscours binnen de Islam. Aan de hand van drie uitgesproken casestudies liet Noor zien hoe divers en uiteenlopend de visies van de Moslima’s zelf zijn op de positie van de vrouw binnen de Islam. Er zijn Moslima’s die de visie onderschrijven dat de man altijd het laatste woord heeft binnen het gezin, maar de man heeft daarmee ook de eindverantwoordelijkheid over het welzijn van de familie en de taak om familie en gezin financieel te onderhouden. Een andere dame heeft het over als vrouwen en moeders als ‘de verborgen leiders’: “Laat de mannen maar denken dat zij de touwtjes in handen hebben, maar als het erop aan komt, trekken wij, de vrouwen, aan de touwtjes”, aldus een Moslima uit het onderzoek van Noor (vrij vertaald).
Noor laat duidelijk zien hoe de diversiteit in visies van de vrouwen zelf op genderpatronen binnen de Islam enorm uiteenlopen, en ze haalt daarmee alle stereotypen die suggereren dat ‘alle Moslima’s onderdrukt zouden zijn’ onderuit.
Mohamed Ghaly, universitair docent islamitisch recht en ethiek aan de Universiteit Leiden, laat aan de hand van een kort en krachtig betoog zien dat zelfs in de tijd van het ontstaan van de Islam (de zevende eeuw) de positie van de vrouw al niet onomstreden was. Met behulp van een taalkundige analyse van oude Islamitische bronnen, zoals de Koran, wordt duidelijk dat in de Koran het gebruik van mannelijke aanwijswoorden die duidelijk ook bedoeld zijn voor vrouwen, staan voor de wens van een gelijkwaardige relatie tussen mannen en vrouwen binnen de Islam.
Na de pauze gaf journaliste Naeeda Aurangzeb een persoonlijk relaas van haar verhouding met mode. Ze komt zelf uit Pakistan, ze is moslima, en ze beweegt zich in allerlei milieus en in vele landen. Ze vertelde dat ze probeerde zich zoveel mogelijk aan te passen aan de heersende mode en de kledingvoorschriften, maar ook dat het vaak gebeurde dat ze net de verkeerde kleren aan had, of dat haar kleding heel anders werd geïnterpreteerd dan ze bedoeld had. Ze heeft drie (!) kleerkasten voor de verschillende werelden waarin ze verkeert.
De Somalische zangeres Muna Shirwa zong drie eigen nummers met begeleiding van een cello en een piano. Stille, ingetogen poëtische muziek.
Tot slot was er nog een forum waaraan alle gasten deelnamen (behalve Sahar Noor, die eerder weg moest). De vragen uit de zaal hadden vooral betrekking op de positie van de vrouw binnen de Islam. Sommigen, zoals gespreksleidster Hatice Kurşun stelden dat er vele interpretaties van de koranteksten over man en vrouw bestaan, ook vrijzinnige interpretaties. En Mohammed Ghaly vulde aan dat er in de tiende eeuw een vooraanstaande islamgeleerde was die wij nu als een feminist zouden betitelen. Maar Naeeda Aurangzeb stelde daartegenover dat je niet alleen moet kijken naar
mogelijke interpretaties, maar vooral naar de interpretaties die het
meest voorkomen – en dan krijg je toch een ander beeld.
De volgende avond in de serie ‘Over de Islam gesproken: De Avond van de Sharia’ vindt plaats op donderdag 23 februari 2012 in De Nieuwe Liefde in Amsterdam.
Klik op onderstaande link voor alle info.
http://denieuweliefde.ticketvandaag.nl/nl/programma/item/de-avond-van-de-sharia/[1] Bewust ongetrouwd moeder